Stad College

Maatwerkgericht handelen

Meer maatwerkgericht handelen, leerlingen indelen naar leerbehoefte:
het kwadrant en leerlingbegeleidingsdocument op Stad College

Op Stad College werken we sinds 2,5 jaar met het instrument ‘het kwadrant’. Het eerste jaar werd het kwadrant gebruikt tijdens de leerlingbespreking, als middel om een klas schematisch weer te geven; het gaf een mooi, simpel overzicht van de klas. Het bleek echter, dat onze docenten er in de praktijk minder aan hadden. Het schema gaf geen inhoudelijke handvatten en geen concrete handelingsvoorschriften; het bleek een ‘te droog’ en ‘te leeg’ instrument an sich te zijn. Een bijkomend effect op onze school was, dat er door het kwadrant tijdens de leerlingbespreking meer focus kwam te liggen op wat niet goed ging met de leerling (omlaag gegaan in het kwadrant). Het kwadrant nodigde blijkbaar niet voldoende uit om hier concrete acties en handelingen aan te koppelen voor de leerling en docent; het was enkel een constatering dat de leerling achteruit was gegaan in het kwadrant. Naast dat er geen acties voor de leerling genoteerd werden, nodigde het schema ook onvoldoende uit tot zelfreflectie op het handelen bij de docenten; wat kunnen wíj doen om de leerling te ondersteunen? De constatering op onze school na 1 jaar was, dat het kwadrant een mooi ondersteunend, maar geen leidend middel is bij de leerling besprekingen. Hier is het te weinig concreet voor op de werkvloer.

Het tweede en huidige schooljaar hebben we geprobeerd hierop in te spelen, en met succes! We hebben samen met een medewerker van Passend Onderwijs Almere de training ‘Waarnemen & Begrijpen’ opgezet. Naast het kwadrant, speelt het leerlingbegeleidingsdocument hierin een centrale rol. Docenten leren om een onderzoekende houding aan te nemen en te reflecteren op hun eigen handelen. Ze gaan aan het begin van het schooljaar voor elke leerling uit de klas het groepsoverzicht invullen. Dit overzicht bevat de volgende kopjes:

  • Naam
  • Klas
  • Stimulerende factoren
  • Belemmerende factoren
  • Onderwijsbehoefte
  • Opvoedbehoefte
  • Ondersteuningsbehoefte

Mentoren beginnen met het onderzoeken van de stimulerende en belemmerende factoren. Vanuit deze informatie kunnen de verschillende behoeften geformuleerd worden. Het is cruciaal om bij de leerling en ouders te checken of dit ook klopt. Wanneer dit is onderzocht en uitgebreid en concreet ingevuld, gaan de mentoren vervolgens een groepsplan opzetten.

Veel docenten hadden een doembeeld bij differentiëren in de praktijk; hoe kunnen we voor 25 verschillende leerlingen in één klas maatwerk leveren?! Het groepsplan laat, samen met het kwadrant, zien dat maatwerk leveren/differentiëren niet per leerling hoeft. In elke klas is het zo dat leerlingen in groepjes ingedeeld kunnen worden op basis van hun onderwijsbehoeften. Dit zal vaak grotendeels overeen komen met de groepjes die automatisch gevormd worden in het schematische overzicht van het kwadrant op basis van werkhouding en niveau. In het groepsplan ga je dus echt concreet een plan opstellen om differentiatie in de klassensituatie mogelijk te maken, door te clusteren in onderwijsbehoeften. Tijdens elke leerlingbespreking worden concrete afspraken en handelingen weergegeven in een laatste schema. De leerlingbespreking erop wordt geëvalueerd of de afspraken succesvol waren en zo niet, wat dan de nieuwe afspraken worden.

Naam Afgesproken handeling(en) succesvol? Afgesproken handeling(en) succesvol?
 

In totaal hebben we dus een exceldocument met 4 tabbladen, te weten: het kwadrant; het groepsoverzicht; het groepsplan en evaluatie handelingen. Dit vormt in zijn totaliteit de basis voor het ontwikkelingsperspectiefplan. Onze ervaring met dit totale pakket is zeer positief. Wij merken dat docenten handvatten hebben om concreet mee aan de slag te gaan in de praktijk. Het totale overzicht biedt rust en versterkt een positieve mindset en onderzoekende houding bij docenten. De leerlingbespreking heeft nu veel meer een positief en constructief karakter. Een ander voordeel is dat het volgende schooljaar een nieuwe mentor niet van voor af aan hoeft te beginnen, maar meteen kan oppakken waar het voor de zomervakantie geëindigd is. Onze volgende uitdaging is om ouders en leerlingen (nog) meer bij dit proces te betrekken.